Αυλόγυρος

(ΧΡΟΝΟΣ 10ος, ΤΕΥΧΟΣ 42, Aύγουστος - Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 2005)

 Ιερόν Τάγμα Αγίου Παντελεήμονος

του Πάροικα

Χίος, Βορειόχωρα, Κουρούνια δεκαετία τού εξήντα. Χλωμά τα χρόνια για την ελληνική ύπαιθρο. Κι' ακόμα ισχνότερα τα οικονομικά των κατοίκων στα μέρη μας. Το χωριό ήταν σχεδόν γεμάτο. Μικροί και μεγάλοι έκαναν όνειρα φυγής. Ήθελαν λέει ν' αλλάξουν τη ζωή τους. Έτσι, κίνησαν να φτερουγίζουν. Κάποιοι κούρνιασαν στα καράβια και πηγαινοέρχονταν σαν τα αποδημητικά πουλιά. Άλλοι φώλιασαν μακριά πέρα από τον ελληνικό ορίζοντα. Ανάμεσα σ' αυτούς, υπήρχαν κι' εκείνοι που θέλανε γράμματα πιότερα να μάθουν, από τα λιγοστά τών γονιών τους. Τούτη την προίκα επέλεξαν αυτοί για το σεργιάνι της ζωής. Πού, όμως, θα συνέχιζαν τις γυμνασιακές σπουδές τους; Με ποια στήριξη; Αυτά τα ερωτηματικά χρειάζονταν απαντήσεις.

Τότε μπήκε στη ζωή τών χωριανών μας το οικοτροφείο του δεσπότη (Ι.Τ.Α.Π). Τούτο το ίδρυμα στάθηκε βοηθός και συμπαραστάτης σε πολλές οικογένειες. Ενας από τους τότε οικότροφους, ο Μιχάλης Γ. Σταματινός, με δεκανίκι τη νοσταλγία και το αστείρευτο χιούμορ του θυμάται.

«Με το πέρασμα τού Χρόνου έμοιαζε όπως στο στρατό. 0 παλιός είναι αλλιώς!»

" 0 ιδρυτής τού οικοτροφείου ήταν ο μητροπολίτης Χίου, Παντελεήμων Φωστίνης. Ο δεσπότης προερχόταν από τις ένοπλες δυνάμεις. Ήταν δηλαδή στρατιωτικός. Πριν έλθει στη Χίο, είχε επισκεφθεί τους Αγίους Τόπους. Ήθελε να δημιουργήσει κάτι σαν αντίγραφο από τα μέρη που είδε και επισκέφθηκε στην Ιερουσαλήμ και αλλού. Ο χώρος τού τάγματος είχε νομίζω εννέα εκκλησάκια. Κεντρική εκκλησία ήταν ο Άγιος Παντελεήμων. Μέσα στο χώρο τού οικοτροφείου υπήρχε επίσης ένας τεράστιος ξύλινος σταυρός από κέδρο. Σε κάθε εκκλησάκι είχε τοποθετηθεί ένα ενθύμημα από τα μέρη που έζησε ο Χριστός. Υπήρχαν επίσης κλουβιά με πουλιά. Παλιότερα λέγανε πως είχε και ελάφια. Στις μέρες μου είχαμε παγώνια και φασιανούς."

" Στον άγιο Παντελεήμονα είχε πολύ ωραίες αγιογραφίες. Ακόμα το οικοτροφείο διέθετε μια τεράστια βιβλιοθήκη και άλλα εκκλησιαστικά αντικείμενα αξίας. Το κτιριακό συγκρότημα ήταν πολύ μεγάλο και πολλοί θάλαμοι ήταν κλειστοί. Έχω την εντύπωση ότι ιδρύθηκε στις αρχές της δεκαετίας τού πενήντα και έφθασε στην ακμή του λίγο πριν πεθάνει ο δεσπότης, κάπου στα 1962. 0 τάφος τού Παντελεήμονα είναι μέσα στο χώρο και θυμάμαι πως τρεις - τέσσερις φορές το χρόνο ερχόντουσαν για τρισάγιο."

" Στο Ι.Τ.Α.Π πήγα κύρια για οικονομικούς λόγους. Την εποχή εκείνη βρισκόταν εκεί κι' ο ξάδερφος μου Κώστας Π. Βορριάς. Ετσι, άφησα τη Βολισσό μετά από ένα μήνα παρακολούθησης και τράβηξα

κατά το Βροντάδο. Την πρώτη χρονιά είμαστε περίπου ένδεκα άτομα. Διευθυντής τού οικοτροφείου ήταν κάποιος Κώστας Πάλμος από τη Λευκάδα. Το οικοτροφείο δεχόταν μαθητές που οι οικογένειες τους μένανε εκτός Χώρας και Βροντάδου. Όταν άρχισα εγώ, ο δεσπότης είχε πεθάνει και τοποτηρητής ήταν ο Μυτιλήνης Ιάκωβος. Τα δυο πρώτα χρόνια ήτανε όλα δωρεάν. Τη τρίτη χρονιά αρχίσαμε να πληρώνουμε εκατό δραχμές το μήνα, τη τέταρτη εκατόν πενήντα, την πέμπτη τριακόσιες και τη τελευταία τριακόσιες πενήντα δραχμές το μήνα. Δηλαδή, σχεδόν τίποτα. Στα τελευταία χρόνια της διαμονής μας, ερχόταν οι μητέρες μας για μια βδομάδα το χρόνο, ώστε να εκτελέσουν χρέη μαγείρισσας, αφού τα οικονομικά ήταν στενότερα για το ίδρυμα."

Οργάνωση-διαμονή

" Η οργάνωση τού οικοτροφείου ήταν η εξής. Υπήρχε ο διευθυντής που ήτανε συνήθως καθηγητής θεολόγος. Κάθε βδομάδα ένας από τους τελειόφοιτους ή τους πιο μεγάλους μαθητές ήταν επιμελητής. Κάποια χρόνια είχαμε κι' έναν ακόμα καθηγητή, που εκτελούσε χρέη υποδιευθυντή."

" Το διάβασμα γινόταν στο αναγνωστήριο και κοιμόμαστε σε θαλάμους. Κάθε θάλαμος είχε τρία μέχρι τέσσερα κρεβάτια και κάποιον υπεύθυνο θαλαμάρχη. Οι θάλαμοι εκ περιτροπής είχανε υπηρεσία ανά μια εβδομάδα το μήνα. Οι άνθρωποι αυτού τού θαλάμου έπρεπε να προετοιμάσουν τη τραπεζαρία, να καθαρίσουν τους κοινόχρηστους χώρους και να παραμείνουν στο οικοτροφείο τις μέρες εξόδου."


© Φιλοπρόοδος 'Ομιλος Κουρουνίων Χίου,    Κουρούνια, Χίος  -  Kourounia, Chios