Αυλόγυρος

(ΧΡΟΝΟΣ 1ος, ΤΕΥΧΟΣ 1, Μάϊος - Ιούνιος - Ιούλιος 1995)

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣΑπο το μύθο του Ωρίωνα στον Αριούσιο οίνο

του Γιάννη Γ. Μιχαλάκη

Δύσκολο έργο η ιχνηλασία και καταγραφή της Ιστορίας του χωριού μας. Μικρός ο τόπος, απομονωμένος, ελάχιστο ενδιαφέρον προκάλεσε στους ιστορικούς και περιηγητές απο τούς οποίους προσπαθούμε σήμερα να αντλήσουμε πληροφορίες. Η βιβλιογραφία ελάχιστη. Καταφεύγουμε στη στοματική παράδοση αλλά και σε εικασίες απο αναλύσεις τοπωνυμίων. Βασική πηγή μας φυσικά η ιστορία του νησιού μας.

Τρία είναι τα στοιχεία που μας βεβαιώνουν ότι το χωριό μας κατοικήθηκε από τα αρχαία χρόνια. Η ύπαρξη αρχαίου πολυγωνικού κάστρου στην τοποθεσία "Ερινός" και άλλων κτισμάτων που ατυχώς δεν έχει γίνει δυνατή η μέχρι τώρα αρχαιολογική μελέτη τους, η επιγραφή που αναφέρεται σε ιερό αγρό του Ηρακλή και ο Αριούσιος οίνος.

Αρχίζοντας από τον Αριούσιο οίνο, θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι ο τόπος μας κοιτοικήθηκε πριν από χιλιάδες χρόνια και πως η καλλιέργεια του αμπελιού στις πλαγιές της Αμανής ξεκίνησε από τον εποικισμό της Χίου από τον Οινοπίωνα, γιό του Μίνωα που προφανώς σηματοδοτεί την άφιξη και εξάπλωση του κρητικού (Μινωικού) πολιτισμού στο νησί μας.

Το όνομα του Οινοπίωνα μας φέρνει στο νού το κρασί. Ωστόσο, ο ιστορικός της Χίου Γεώργιος Ζολώτας πιστεύει ότι το όνομά του προέρχεται από το Οινοψ-πος που σημαίνει τον άνθρωπο που έχει "μέλανα" όψη, τον μελαχροινό.

Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι το νησί μας, δεν είχε πάντοτε ολόκληρο το ίδιο όνομα. Ενα τμήμα του, (ασφαλώς το βόρειο) λεγόταν Αριουσία ή Αριούς. Ο γεωγράφος Στράβων, εκεί τοποθετεί την Αριουσία xώρα. Μεταξύ του χωριού Μελανιός και της Κατάβασης. Ολα όσα γνωρίζουμε για τον Οινοπίωνα, άλλωστε, κυρίως στο βόρειο τμήμα του νησιού αναφέρονται, καθώς γύρω από την Αμανή και το Πελιναίον εντοπίζεται η πρώτη ακμή της Χίου.

Ανοίγω εδώ μιαν παρένθεση για να σημειώσω την  επιβίωση του

μύθου του Ωρίωνα μέχρι τις μέρες μας.

Η μητέρα μου, πηγαίνοντας μια φορά με τα πόδια από τα Κουρούνια στον Εγρηγόρο και αντικρύζοντας την κορυφή του Πελιναίου μου είπε το παρακάτω παραμύθι που το είχε ακούσει από τη γιαγιά της.

Μια φορά κι ένα καιρό, πάνω στο Πελιναίο ζούσε ένα θηρίο τεράστιο και φοβερό που σκότωνε τους ανθρώπους, έτρωγε τα ζώα, κατέστρεφε τις καλλιέργειες. Εστειλε τότε ο βασιλιάς ντελάλη σε όλο το νησί και είπε ότι όποιος σκοτώσει το θηρίο θα πάρει το βασίλειό του και την κόρη του για γυναίκα του.

Ενα παλικάρι ανταποκρίθηκε στο βασιλικό κάλεσμα, πάλαιψε με το θηρίο-δράκο, το πλήγωσε κι εκείνο έπεσε στη θάλασσα για να ξεφύγει. Ηταν τόσο μεγάλο που η θάλασσα φούσκωσε, κόντεψε να πνίξει τα χωριά. Και η κραυγή που έβγαλε ήταν τόσο δυνατή που ακούστηκε μέχριτη Xώρα.

Και το παληκάρι; Ο βασιλιάς δεν κράτησε την υπόσχεσή του. Αντί να του δώσει την κόρη και το βασίλειό του, του έβγαλε τα μάτια. Μια καλή γριά μάγισσα όμως του είπε ότι αν περπατά κοιτάζοντας τον ήλιο, θα ξαναδεί το φως του.

- Και τι έγινε; Το ξαναείδε;

- Που να ξέρω γιε μου; Ούτε η γιαγιά μου ήξερε.

- Και το παλικάρι τι απέγινε;

- Επερπάτιεν, επερπάτιεν, πρέπει να πέρασε "καρτσί" στην Τουρκία που τότε ήταν Eλλάδα.

Πολλά χρόνια αργότερα, διαβάζοντας μυθολογία, έμεινα με το στόμα ανοιχτό. Το παραμύθι της μάνας μου δεν ήταν παρά ο μύθος του Ωρίωνα που έμενε ακόμη ζωντανός.

Ο μύθος του Ωρίωνα έχει πολλές εκδοχές. Σύμφωνα με μία απ' αυτές ήταν γιός του Ποσειδώνα και της Ευρυόλης, κόρης του Mίνωα. Εκτός της τεράστιας δύναμης του είχε και την ικανάτητα να περπατά πάνω στη θάλασσα.

Οταν ο Οινοπίωνας  ήρθε  στη  Χίο,  το  νησί  ηταν  γεμάτο  από


© Φιλοπρόοδος 'Ομιλος Κουρουνίων Χίου,    Κουρούνια, Χίος  -  Kourounia, Chios