Αυλόγυρος

(ΧΡΟΝΟΣ 1ος, ΤΕΥΧΟΣ 1, Μάϊος - Ιούνιος - Ιούλιος 1995)

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣΑπο το μύθο του Ωρίωνα στον Αριούσιο οίνο

του Γιάννη Γ. Μιχαλάκη

άγρια θηρία και φίδια, γι' αυτό άλλωστε και ένα από τα ονόματά της ήταν "Οφιούσα". Σύμφωνα πάντα με τους ίδιους μύθους, πάνω στο Πελιναίο ζούσε ένας μεγάλος δράκος που η φωνή του έφτανε μέχρι τα καράβια που περνούσαν και ήταν τόσο δυνατός ώστε κάποτε μπήκε στη θάλασσα και ναυμάχησε με διερχόμενα πλοία. Το δράκο αυτό, όπως και άλλα θηρία της Χίου σκότωσε ο Ωρίων, αλλά ο βασιλιάς Οινοπίων αθέτησε την υπόσχεσή του και τον τύφλωσε.

Οι μύθοι όμως μπερδεύονται στο διάβα της ιστορίας, και εμπλουτίζονται ή και προσαρμάζονται. Ετσι και ο Οινοπίων, κάπου μπερδεύεται με τον άλλο μυθικό βασιλιά της Χίου, τον Σκληρίωνα ο οποίος μετά την ήττα του από τον Δράκοντα εξαφανίστηκε από το νησί, έγινε ένας ακόμη ανήλιαγος βασιλιάς.

Οι αρχαιότερες πόλεις του νησιού ήταν οι: Καρίδες, Βολισσός, Πολίχνη, Κοίλα και Πάρβας που βρίσκονταν στο βόρειο τμήμα του. Κατά τον Γ Ζολώτα, το γεγονός αυτό ερμηνεύει την παρουσία των Αβάντων και λοιπών επιδρομέων από την Εύβοια όπου ο Ωρίων είναι κοινός ήρωας.

Μεταξύ μύθου και πραγματικότητας είναι ως πανάρχαιοι κάτοικοι της Χίου οι Πελασγοί οι οποίοι ήρθαν από τη Θεσσαλία και ο Κάρες οι οποίοι εποίκησαν πρώτα τα βορειόχωρα και απ' εκεί ξαπλώθηκαν σ' όλο το νησί.

Σχετικά με το θέμα αυτό ο Αντώνης Π Στεφάνου γράφει: "Η βόρειος Χίος είναι ο χώρος απ' όπου εξεπήγασεν η μορφή της Χίου και όπου πρωτοφανερώθηκεν ο πολιτισμός της. Οτι οι κάτοικοι της βορείου Χίου είναι οι πρώτοι κύριοι του νησιού μας, αποδεικνύεται και από άλλους λόγους και από την απέραντη αγάπη των στη μητέρα γη. Δεν υπάρχει σπιθαμή γής που να μπορεί να καλλιεργηθεί και να μένει ακαλλιέργητος. Επειτα το πλήθος των αρχαίων τοπωνυμιών είναι πολύ σοβαρή μαρτυρία για αυτό το επιχείρημα".

Αν λοιπόν τα ερείπια του Ερινού είναι πελασγικά τείχη και όχι μεσαιωνική   βίγλα   όπως  και   οι   υπόλοιπες  για  τις  οποίες   θα

μιλήσουμε παρακάτω, τότε το χωριό μας είναι από τα αρχαιότερα της Χίου.

Δεν γνωρίζουμε ωστόσο αν το αρχαίο χωριό ήταν στα Παλιά Κουρούνια ή στη σημερινή θέση του. Ο συγχωριανός μας αρχαιολόγος Στέλιος Μ. Μοσχούρης πιστεύει ότι το αρχαίο χωριό βρισκόταν στη θέση που σήμερα είναι το εξωκκλήσι της Αγίας Ματρώνας. Οι Κάρες οι οποίοι θεωρούνται εκπολιτιστές των Πελασγών έχτισαν μιαν από τις σημαντικότερες πόλεις της Χίου, τις Καρίδες που βρίσκονταν στη θέση που βρίσκονται τα ερείπια της Μονής Μουνδών στην Κατάβαση.

Συγχρόνως με τους Κάρες ή λίγο αργότερα ήρθαν οι Αβάντες από την Εύβοια, οι οποίοι κατά τον Ησύχιο ήταν κολοσσοί σε σωματική διάπλαση. Ο Στέφανος Βυζάντιος τους ονομάζει Αμάντας. Μήπως σ' αυτούς θα πρέπει ν' αναζητήσουμε την ερμηνεία της ονομασίας της Αμανής;

Ακολούθησαν οι Ιωνες οι οποίοι εξεδίωξαν κυρίως τους κατοίκους των παραλιακών πόλεων ενώ με τους υπόλοιπους συνυπήρξαν. Ο Αδαμάντιος Κοραής πιστεύει στη βοιωτική καταγωγή των Χιωτών από τις κοινές ονομασίες τοποθεσιών όπως η Κορώνεια που μετεξελίχθηκε σε Κουρούνια αλλά και η διάλεκτος πολλών χωριών μας.

Κατά τον Στράβωνα, ο αρχηγός της Ιωνικής αποικίας στη Χίο, δεν έφερε μαζί του μόνο Ιωνες της Αθήνας αλλά και πολλούς άλλους Ελληνες μιγάδες, από πόλεις της Πελοποννήσου της Βοιωτίας και της λοιπής Ελλάδας.

Επειδή δε οι από Θεσσαλία άποικοι κατοίκησαν στην περιοχή του Πελιναίου και οι από την Πελοπόνησο στις υπώρειες της Αμανής, η εκδοχή να συνδέεται το χωριό μας με την Κορώνεια της Μεσσηνίας, δε θα πρέπει ν' αποκλειστεί.

Ο Γ. Ζολώτας ο οποίος γράφει το όνομα του χωριού μας με έψιλον γιώτα (Κουρούνεια) το ερμηνεύει ως προερχόμενο από τις πόλεις  Κορώνεια  της  Φθιώτιδας, Βοιωτίας, Αττικής και Κορίνθου

Πίνακας επιλογής άρθρου

© Φιλοπρόοδος 'Ομιλος Κουρουνίων Χίου,    Κουρούνια, Χίος  -  Kourounia, Chios