Αυλόγυρος

(ΧΡΟΝΟΣ 1ος, ΤΕΥΧΟΣ 1, Μάϊος - Ιούνιος - Ιούλιος 1995)

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣΑπο το μύθο του Ωρίωνα στον Αριούσιο οίνο

του Γιάννη Γ. Μιχαλάκη

που αναφέρονται από το Στράβωνα, την Κορώνη Μεσσηνίας και το Κουρούνι της Εύβοιας, κοντά στην Κάρυστο.

Σε παλιά έγγραφα αλλά και σε απλά λευκά χαρτιά έχουμε βρεί σφραγίδες του χωριού μας που αναφέρονται ως Κορούνια και Κορώνεια. Δεν ξέρουμε όμως αν η προσπάθεια μετονομασίας του έγιναν βάσει ιστορικών στοιχείων ή αυθαίρετα. Το βέβαιο είναι ότι οι προσπάθειες εκείνες απέτυχαν.

Τα παλιά Κουρούνια ο Γ. Ζολώτας τα τοποθετεί Β.Δ του σημερινού χωριού, κοντά στη θάλασσα, στη θέση Ερινός, μισή ώρα από το σημερινό χωριό, όπου η εκκλησία του Ευαγγελισμού, τα οποία εξαφανίστηκαν λόγω αραίωσης των κατοίκων από τις πειρατικές επιδρομές.

Ως εκκλησία των Παλαιών Κουρουνίων ο Γ. Ζολώτας αναφέρει και την Αγία Παρασκευή. Η τοποθεσία του παλιού χωριού όμως δεν είναι στον Ερινό ούτε κοντάστη θάλασσα. Η πιθανότερη θέση είναι των παλαιών Κουρουνίων και των πλαγιών κοντά στην Αγία Ματρώνα. Ακόμη εκκλησίες του Ευαγγελισμού ή της Αγίας Παρασκευής δεν υπήρξαν στο χωριό μας. Το πιθανότερο είναι ότι ο Γ. Ζολώτας εμπέρδεψε την Αγία Ματρώνα, ίσως και τον Αγιο Προκόπη με άλλους Αγίους.

Η ίδια απορία μας δημιουργείται και για την επιγραφή η οποία κατά το Γ. Ζολώτα βρέθηκε στον Ερινό και καθόριζε τα όρια αγρού που ανήκε στο Ιερό του Ηρακλή. Η επιγραφή είναι. "Ιηρός αγρός Ηρακλέος Εξώου"

Ο Κ. Αμαντος, ερμηνεύοντας το χαρακτηρισμό του Ηρακλή ως Εξώου συσχετίζει την επιγραφή με την τοποθεσία Αράκλι των Φυτών, πράγμα για το οποίο διαφωνεί ο Ζολώτας, καθώς και για τη θέση Ράκλι στον Κάμπο.

Νομίζω ότι και οι δύο σοφοί Χιώτες πήγαν πολύ μακρυά από το χωριό μας για να ερμηνεύσουν την επιγραφή. Λίγο έξω από το "βορεινό" του χωριού μας βρίσκεται τοποθεσία "Ρούκλο", άγνωστης προέλευσης.

Σύμφωνα με τη στοματική παράδοση, στου Ρούκλο, στο χωράφι που βρίσκεται πάνω από το προσκυνητάρι, σχεδίαζαν οι χωριανοί μας να χτίσουν το ναό του Άι Γιάννη. Την ημέρα έσκαβαν τα θεμέλια, το βράδυ όμως αόρατες δυνάμεις έπαιρναν εργαλεία και τα μετέφεραν μερικά μέτρα πιό πάνΩ, στη θέση όπου τελικά χτίοτηκε ο ναός.

Οπως ξέρομε όμως, οι χριστιανικοί ναοί χτίζονταν, συνήθως πάνω στα ερείπια των αρχαίων και από τα υλικά τους. Γιατί ο ναός του Άι Γιάννη να αποτέλεσε εξαίρεση; Να επιδιώχθηκε δηλαδή να χτιστεί μέσα στον ιερό αγρό του Ηρακλή αλλά λόγοι άγνωστοι σ' εμάς να έκαμαν το "θαύμα" που συνετέλεσε στο να χτιστεί λίγα μέτρα πιο πάνω; Αλλωστε η επιγραφή αυτή βρέθηκε εντοιχισμένη στο ναό του Αι Γιάννη, δε γνωρίζουμε την ακριβή τοποθεσία από την οποία χέρι στοργικό τη μάζεψε και περιέσωσε.

Δική μου ταπεινή άποψη είναι ότι ο ιερός αγρός του Ηρακλή βρισκόταν στη θέση του σημερινού Ρούκλο που μπορεί να είναι παραφθορά του ονόματος του Ηρακλή.

Εκτός όμως από τον Ηρακλή φαίνεται ότι και ο Παν λατρευόταν στο χωριό μας. Ο Γ. Ζολώτας αναφέρει την ύπαρξη τοποθεσίας "στού Πα" που όμως δεν έχει εντοπιστεί και επιβεβαιωθεί σε γραπτές ή προφορικές πηγές. Την ονομασία της θέσης αυτής ο Ζολώτας ετοιμολογεί από το θεό Πάνα. Υπάρχει στο χωριό μας τοποθεσία "Απαάνου" την οποία όμως ο Γρηγόρης Δ. Σπανός ετοιμολογεί από το φυτό Απήγανο.

Ο Αριούσιος οίνος αναμφίβολα υπήρξε για το χωριό μας, όχι μόνο πηγή επιβίωσης αλλά και αιτία ιστορικής καταγραφής καθώς η παραγωγή του ανάγεται στα αρχαία χρόνια. Οπως ήδη ανέφερα, ο γεωγράφος Στράβων τοποθετεί την "Αριουσία χώρα" 30 στάδια από την Μέλαινα άκρα. Δηλαδή όλη την έκταση της Αμανής στο κέντρο της οποίας βρίσκονται τα Κουρούνια. Το φημισμένο μέχρι τις μέρες μας Κουρουνιώτικο κρασί αναμφίβολα αποτελεί τη συνέχεια του Αριουσίου οίνου της αρχαιότητας.

Πίνακας επιλογής άρθρου

© Φιλοπρόοδος 'Ομιλος Κουρουνίων Χίου,    Κουρούνια, Χίος  -  Kourounia, Chios