Αυλόγυρος

(ΧΡΟΝΟΣ 1ος, ΤΕΥΧΟΣ 2, ’υγουστος - Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 1995)

ΣΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟΑρχή σοφίας...

του Γιάννη Ν. Ζαννή

Απάνω Παναγιά, στη χάρη Της ανήμερα, 23 Αυγούστου. Η άρρητη ομορφιά του τοπίου πάνω στα κακοτράχαλα βουνά, η διάχυση του φωτός πάνω στα χώματα και τις πέτρες της Αμανής, πάνω στο λευκό ξωκκλήσι, πάνω στα πρόσωπα που απαρτίζουν την ιερή μας σύναξη οπου "εν σωμα εσμεν", αυτος ο κοσμος ο μικρός ο Μέγας με τη μοναδική του λάμψη αγγίζει και δονεί συθέμελα τα τρίσβαθα της ψυχής και του είναι σου ολόκληρου.

"Εδώ μιλάς με το Θεό" είχε πει ένα βράδυ στο χωριό η θεία μου η Αργυρώ και νομίζω πως αυτή η κουβέντα τα λέει όλα. 'Εχεις την αίσθηση ότι μεταλαμβάνεις "των αχράντων μυστηρίων του τρόπου μας". Βλέπεις τις μαρμαρυγές εκείνης της βαθειάς σοφίας της "αργόσυρτης διάρκειας" της ρωμιοσύνης. Μιας σοφίας που φανερώνεται στο πως είναι διοργανωμένη η ζωή, στο πως έχει διαμορφωθεί ο όλος χώρος. Το κάθε τι είναι κατάληξη εμπειρίας αιώνων και χιλιετιών.

Διαβάστηκε η ευχή της εκκλησίας για τα σταφύλια. Έμαθα μετά ότι κανονικά διαβάζεται του Σωτήρος, στο πανηγύρι του Εγρηγόρου δηλαδή. Πάντως ο υπογράφων πήρε την έμπνευση για το κείμενο που διαβάζετε.

Δάσκαλοι να μας διδάξουν την παράδοσή μας υπάρχουν πολλοί και άξιοι. Είναι η γενειά των γονιων μας, όπως προτύτερα των παππούδων μας, και μίλησα με κάποιους για διάφορα έθιμα. Για το προκείμενο διδάχος μου ήταν ο παπα Παναγιώτης ο Κεφάλας. Και ως ιερέας, αλλά και ως άνθρωπος που έζησε στο χωριό, όταν ακόμα Κουρούνια και Εγρηγόρος έσφυζαν από ζωή, γνωρίζει καλά οτι τα ήθη και τα έθιμά μας, η αγωγή, το ήθος, η παιδεία που μας κληροδοτήθηκαν είναι "λειτουργικά": Από τα 'Αγια των Αγίων της Θείας Λειτουργίας αδρεύεται όλη η ζωή.

Στην ορθόδοξη παράδοσή μας δεν υπάρχουν σχιζοφρενικότητες και χωρισμοί υλικού και πνευματικού, δράσεως και θεωρίας. Η Εκκλησία ως Σώμα Χριστού, προσλαμβάνει και αγιάζει  και  θεώνει

ολόκληρο τον άνθρωπο, σε κάθε εκδήλωσή του. Και μαζί του προσλαμβάνεται και αγιάζεται η Κτίση ολάκερη.

Μέσα σ' αυτά τα πλαίσια πρέπει να εννοήσουμε τις ευχές της Εκκλησιας γία κάθε γεωργική εργασία, σε κάθε περίοδο του ενιαυτού Ποιές είναι; πότε λέγονται;

Πρώτα-πρώτα, άρχισε να μου λέει ο παπα-Παναγιώτης, έχομε την ευχή των σπορίμων. Όταν πλησίαζαν τα πρωτοβρόχια, οι χωριανοί καλούσαν στα σπίτια τους τον ιερέα, ενώ στο τραπέζι έβαζαν δείγματα απ' όλα τα σπέρματα. Ο ιερέας τα αγίαΖε, αφού διάβαζε την σχετική ευχή. Οι χωριανοί αναμίγνυαν τα αγιασμένα σπέρματα με τα υπόλοιπα και όλα πλέον ήταν έτοιμα για τη σπορά.

Μου είπε μετά για την ευχή του Αγίου Τρύφωνος, που διαβάζεται για την προστασία των χωραφιών από τα ζιζάνια και τα βλαβερά έντομα. Αυτός ο αγιασμός ετελείτο στην εκκλησία, μετά την ακολουθία στην μνήμη του Αγίου. Νηστικοί οι χωριανοί, μετά την ακολουθία έπαιρναν τον αγιασμό και αγίαζαν τα χωράφια τους.

Η ευχή του Αγίου Μοδέστου λέγεται για τα ζώα. Τίποτα τό παράξενο είπαμε (ολη η κτίση) προσλαμβάνεται και αγιάζεται. Αυτή η ευχή, μου είπε ο παπα-Παναγιώτης, αναφέρει ονομαστικά όλα τα ζώα, εννοείται οσα σχετίζονται με τις γεωργικές ασχολίες, με πρώτη τη μέλισσα. Και μου εξήγησε οτι αυτό συμβαίνει επειδή από τη μέλισσα πέρνουμε το κερί. Η ευχη αυτή διαβάζεται στό ναό την ημέρα τnς γιορτής του Αγίου Μοδέστου, στις 18 Δεκεμβρίου, την ώρα του κοινωνικού, και οι χωριανοί έπαιρναν αγιασμό για να ράνουν τα ζώα τους.

Τέλος δείχνει να μην υπάρxει. Υπάρχουν ευxές για τις σφήδες αν πέσει μέσα "μιαρόν τι", ευxές επί τη θεμελιώσει οίκου, για εγκατάσταση σε καινούργιο σπίτι, η ευxή των Βαίων... Για κάθε τι στην παράδοσή μας ισχύει το "από θεού άρξασθαι".

Ας κλείσουμε με μια μικρή αναφορά στην ευxή των ωών , του πεπηγότος γάλακτος και του κρέατος". Διαβάζεται το Πάσχα μετά


© Φιλοπρόοδος 'Ομιλος Κουρουνίων Χίου,    Κουρούνια, Χίος  -  Kourounia, Chios