Αυλόγυρος

(ΧΡΟΝΟΣ 3ος, ΤΕΥΧΟΣ 10, ’υγουστος - Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 1997)

ΣΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟΤο δημοτικό μας τραγούδι

του Γιάννη Ν. Ζαννή

Χριστού και της Παναγιάς, να υπαγορεύσουν Εκείνοι στον ποιητή τα παινέματα που θα πει:

"'Ελα Χριστέ στο στάμα μου και Παναγιά στο νου μου και λέγε μου παινέματα να λέγω τ' αντρογύνου"

Αιώνες πριν γνωρίσουν τον αληθινό Θεό, οι πρόγονοί μας τον αναζητούσαν εναγωνίως και επικαλούνταν τις θεότητες της εποχής τους σε κάθε περίσταση. Ο Όμηρος αρχίζει την Ιλιάδα με την επίκληση τών τότε νομιζομένων θεών. "Μήνιν άειδε θεά..Αχιλήος ". Δηλαδή "τραγούδησέ, θεά, τήν οργή τού Αχιλλέα...". Και μερικούς αιώνες μετά, ο ’γιος Απόστολος Παύλος, θα πει στους Αθηναίους, αρχίζοντας να τούς κηρύσσει τον ’γνωστο γι' αυτούς Θεό. "Κατά πάντα ως δεισιδαιμονεστέρους (=θρήσκους) υμάς θεωρώ".

'Ετσι, λοιπόν, ο απλός ανώνυμος ποιητής τού νυφικάτου, απόγονος τού Ομήρου όσο και τού Αποστόλου Παύλου πνευματικώς, καλεί το Χριστό και την Παναγία να τού υπαγορεύσουν τι θα πεi:

"'Ομορφη πουν' η νύφη μας, ααν το ρουδί μαντήλι, σαν τα πουλιά που κελαδούν το Μα'ν και τον Απρίλη. Γαμπρέ τη νύφη ν' αγαπάς, να μήν τηνε μαλώνεις, σαν το σγουρό βασιλικό να τηνε καμαρώνεις. Σαν πουν' το τρίστρατο φαρδύ κι ο πεύκος φουντουμένος έτσ' είν' η νύφη κι ο γαμπρός απέ μεγάλο γένος. Γαμπρός είναι γαρύφαλλο, νύφη τριανταφυλλάκι, Παράγαμπρος-παράνυφη της νύχτας φεγγαράκι".

Θαυμάστε, φίλοι αναγνώστες, θαυμάστε τα άθλα τών προπατόρων μας, δείτε τι λεπτοί άνθρωποι, τι ποιητές ήταν! Με τι τρυφερότητα βλέπουν τη σχέση τών νεονύμφων ("σαν το σγουρό βασιλικό να τηνε καμαρώνεις"), επαινούν τη γενιά τους ("απέ μεγάλο γένος"), τιμούν τούς παρανύμφους, ζωγραφίζουν την ομορφιά της φύσης που τούς περιβάλλει!

Είναι γεγονός πως δεν είχα προετοιμαστεί κατάλληλα. Και η θεία

Βγενία εξ άλλου, μού είπε πως για την ίδια θα ήταν προτιμώτερο να υπήρχε μιά κασσέτα και μαγνητόφωνο, γιατί τραγουδώντας, ο στίχος της ερχόταν ευκολώτερα στο μυαλό.

Παρ' όλ' αυτά, είπαμε δυό λόγια και για άλλα είδη τού δημοτικού μας τραγουδιού, τα οποία ελπίζουμε, συν Θεώ, να τα δούμε ξεχωριστά προσεχώς. Τραγουδούσαν, λοιπόν, εκείνο τον καιρό, τα κάλαντα και τούς αποκριάτικους και βέβαια έχουμε και τα τραγούδια που λέγαν στα πανηγύρια.

Τα πανηγύρια άρχιζαν και τότε με τον περίφημο πολίτικο συρτό, κάτι που συνεχίζεται και σήμερα. Το τραγούδι "η δασκάλα ", που τραγουδιέται και στις μέρες μας , ήταν επίσης από τ' αγαπημένα τραγούδια. ’λλο ένα τραγούδι ήταν "ο κατιφές", λέξη τουρκική που αποδίδει είδος λουλουδιού. Να μερικοί πανέμορφοι στίχοι απ' αυτό το τραγούδι:

"Μήνυσέ μου να σου στείλω λουλουδάκια απ' το βουνό να τα βάλεις στο ποτήρι να θαρρείς πως είμαι 'γω. Στον κατιφένιο σου οντά, θέλω νάρθω μια βραδιά να σου πω τα πάθη μου να με κλαις αγάπη μου"

Η γυναίκα μου ρώτησε τη θεά Βγενία αν υπήρχαν επιδράσεις από τη Σμύρνη και τη Μικρασιατική ακτή.

- 'Ε, βέβαια, αποκρίθηκε, η θεία Βγενία. Εκείνα τα χρόνια βλέπεις, όλα τούτα (τα μέρη) ήταν μια πατρίδα. Και μάς θύμισε τη δόξα τού Βυζαντίου.

Και με τη σειρά μου της ανέφερα ένα νανούρισμα που διάβασα χιώτικο, αλλά μάλλον από τα νότια χωριά. Δεν το θυμόμουν απ' έξω, της είπα με δικά μου λόγια τούς στίχους, προσπαθώντας να μάθω αν και στα χωριά μας υπήρχε κάτι ανάλογο.

Το νανούρισμα αυτό, μάλλον το τραγουδούσαν στα χρόνια που το νησί ήταν υπόδουλο στους ξένους κατακτητές, Γενουβέζους ή Τούρκους, και παρακαλεί το Χριστό και την Παναγιά να δώσουν "καλή τύχη" στο παιδί, να το φωτίσουν να μάθει γράμματα, να αποκτήσει  πλούτη  για  να  κάνει ελεημοσύνες και να βοηθά τούς

Πίνακας επιλογής άρθρου

© Φιλοπρόοδος 'Ομιλος Κουρουνίων Χίου,    Κουρούνια, Χίος  -  Kourounia, Chios