Αυλόγυρος

(ΧΡΟΝΟΣ 6ος, ΤΕΥΧΟΣ 25, Μάϊος - Ιούνιος - Ιούλιος 2002)

ΙΧΝΗ ΧΡΟΝΙΚΩΝΤο Φύρμα

του Γιώργου Β. Κεφάλα

Οι κάτοικοι τών οικισμών Κουρουνίων κι' Εγρηγόρου ζούσαν από τη γεωργία και λιγότερο από την κτηνοτροφία. Ο κλήρος τους, όπως είναι γνωστό, ήταν και είναι κατακερματισμένος και ο τόπος άγονος για πολλές καλλιέργειες. Σ' αυτή τη φτώχεια τής γης, ήρθε κάποτε να προστεθεί και μια τεράστια φυσική καταστροφή, με αποτέλεσμα να οδηγήσει την οικονομική κατάσταση τών κατοίκων σε ακόμη χειρότερη μοίρα. Αυτή η καταστροφή ήταν μια πρωτόγνωρη κατακλυσμιαία βροχή μεγάλης έντασης, όχι τόσο σε διάρκεια, αλλά κύρια σε όγκο νερού. Οι συγχωριανοί μας την ονόμασαν φύρμα. Όσοι το έζησαν, έτσι το αποκαλούν. Οι δε περιγραφές τους για τους κήπους και τα περιβόλια με τα λογής φρουτόδεντρα, που υπήρχαν στις αμμούδες και τα πλατώματα τού ποταμού, συχνά τους προξενούν συγκίνηση σαν τα αναπολούν. Όλοι συμφωνούν, πως σύγκριση δεν μπορεί να γίνει, σ' αυτά που υπήρχαν πριν απ' την καταστροφή, μ' ό,τι κι' αν καταπιάστηκαν να ξαναφτιάξουν. Ήταν λοιπόν ένα γεγονός που πόνεσε πολύ τους φιλόπονους καλλιεργητές.

Νοέμβρης του 1955. Ξημέρωσε 16 τού μηνός κι' οι χωριανοί γιόρταζαν την μνήμη τού Aγιου-Ευαγγελιοτή Ματθαίου. Καλά-καλά δεν είχε σαν άρχισε να ψιλοβρέχει. Το ψιλόβροχο καμιάν ώρα. Με το φως τής ημέρας η δυνάμωνε ολοένα. Οι ουρανοί άνοιξαν και τα σύννεφα για περίπου μισή ώρα με σαράντα πέντε λεπτά, αδειασαν πάνω απ' τα χωριά τής Αμανής το βαρύ φορτίο τους. Ύστερα απ' τη μεγάλη ένταση, συνέχισε και πάλι να ψιλοβρέχει. Αλίμονο, η καταστροφή είχε συντελεστεί. Σ' αυτό το μισάωρο, οι κάτοικοι τών οικισμών Κουρουνίων κι' Εγρηγόρου, έχασαν μεγάλο μέρος τών περιουσιών τους.

Τα ρέματα (λαγκάδια), γύρω απ' το χωριό κατέβασαν τα νερά τους με πρωτοφανή μανία δημιουργώντας καταρράκτες. Τέλος, όλα μαζί χύνονταν στον ποταμό που έτρεχε θαρρείς αφηνιασμένος  προς  την  παραλία  Αγαλάτου.  Στο  διάβα  του  ο

ορμητικός χείμαρρος έσερνε παντός είδους δέντρα. Έτσι στα στενά του σημεία δημιουργήθηκαν τεχνητά φράγματα, που σαν η ορμή τού νερού τα διασπούσε, η καταστροφή για τα υπερκείμενα περιβόλια μεγάλωνε. Αυτόπτες μάρτυρες διηγούνται, πως την ωρα τής βροχής έβλεπαν τα πεζούλια των χωραφιών να καταποντίζονται, σε διάφορες τοποθεσίες (Κοριού, Κατήφορο) που βρίσκονται απέναντι από το Κάτω Χωριό.

Μέσα στο Κάτω Χωριό το λαγκάδι τού Χιονάδου πολύ νερό. Ένας μεγάλος κορμός σφηνώθηκε ανάμεσα στο σπίτι τού Γιώργη Σιταρά και στον απέναντι τοίχο (πάνω από το σημερινό σημείο όπου σταθμεύουν τ' αυτοκίνητα τους οι Κατωχωρούσοι). Το σπίτι πλημμύρισε για λίγο. Το λαγκάδι στου Λουμπέρδη κατέβηκε απειλητικά. Η προνοητικότητα τού Βασίλη Σιταρά, όπως μαρτυρούν, έσωσε τα σπίτια σ' εκείνη τη γειτονιά, γιατί αυτός βλέποντας το μολυβένιο ουρανό, τοποθέτησε κατά μήκος του δρόμου στο σημείο που βρισκόταν ο δρυς του Θανάση Κεφάλα, σωρούς (γομάρια) από ψιλά ξύλα (σελιδόξυλα) καταπλακωμένα με πέτρες. Έτσι το νερό διοχετεύτηκε προς το βορινό λαγκάδι (εκεί που σήμερα βρίσκονται τα Λουτρά). Στον οικισμό τού Φτανάδου ένα σπίτι πλημμύρισε. Τα νερά μπήκαν από την πίσω πόρτα και βγήκαν από την άλλη καταστρέφοντας το νοικοκυριό. Σ αυτό έμενε φιλοξενούμενη η οικογένεια Κοινούση (Καράβολα).

Τη μέρα τής νεροποντής, κατά το απόγευμα, πολλοί άνθρωποι θέλησαν να δουν τ' αποτελέσματα τής θεομηνίας. Περίμεναν να δουν ζημιές σε παρα-μοτάμια περιβόλια και κήπους. Η πραγματικότητα όμως που αντίκρισαν, ξεπερνούσε κάθε εφιάλτη. Στο Λιβάδι είχε σχηματισθεί μια τεράστια τεχνητή λίμνη. Πιο πάνω σ' άλλες περιοχές η ίδια θέα. Οι άνθρωποι στέκονταν κατηφείς και πικραμένοι έβλεπαν τους καρπούς τού ιδρώτα τους να 'χει χαθεί απ' τη μανία τής φύσης. Οι παραποτάμιοι κήποι και τα περιβόλια είχαν πια περάσει στο παρελθόν.

Στον  Εγρηγόρο   από την Ξεραπιδιά   μέχρι   την  Ευτύχια  δεν


© Φιλοπρόοδος 'Ομιλος Κουρουνίων Χίου,    Κουρούνια, Χίος  -  Kourounia, Chios