Κείμενα, άρθρα, δημοσιεύσεις, ντοκουμένταΤα πανηγύρια

Αναδημοσίευση απο το βιβλίο του συγχωριανού μας Μιχάλη Κεφάλα Όσα Θυμάμαι (ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΑ - ΙΣΤΟΡΙΚΑ - ΗΘΟΓΡΑΦΙΚΑ - ΠΡΟΣΩΠΑ)

 

Αλλά προτού σας γράψω το ιστορικό αυτό, θα οας εξιστορήοω τους τρόπους που γινόταν η πανήγυρις, τα είδη που μεταχειριζόμασθε, προϊόντα της εκκληοίας, προσωπικό για την εξυπηρέτηοη των προσκυνητών, τα είδη των φαγητών που τότε συνήθιζαν στα χωριά και ιδιαιτέρως στα πανηγύρια.

Σκοπός των πανηγυριών ήτο η ευσέβεια προς τους εορτάζοντες Αγίους, οι γνωριμίες μεταξύ κοντοχωριανών, η διατήρηοη των εθίμων μας, η φιλοξενία μεταξύ μας. Πολλές φορές εγίνοντο και γίνονται ακόμα συνοικέσια μεταξύ των κοντοχωριανών. Συνήθως οι εκκλησίες είχαν και περιουσίες, ακίνητα που συνήθως δώριζαν οι ενορίτες χωριανοί οτην χωριοεκκλησία και τα ακίνητα αυτά αγροκτήματα δενδροφυτεμένα, τα καλλιεργούσαν οι χωριανοί, μάζευαν τα προϊόντα: λάδια, αμύγδαλα, σύκα, κρασιά, μέχρι απόσταγμα από τσίπουρο. Το σοδιαοτήρι ήτο κάτω από το παλιό οχολείο με όλα τα προϊόντα καθώς και τα σκεύη, καζάνια, οερβίτσια, πιάτα, κουταλοπήρουνα κ.λ.π. χρειώδη για το πανηγύρι. Παλαιότερα πριν τον πόλεμο, τα πιάτα που σερβίρανε τα φαγητά ήταν χωμάτινα αλειφωτά που τα έλεγαν καβαθάκια βαθουλά και πολύ πιο παλιά θυμάμαι που τα περονοκούταλα τα πρόσφεραν οι ενορίτες για χρήοιν στο πανηγύρι και τα καζάνια ήταν μπακιρένια. Πριν το πανηγύρι, ειδοποιούσαν τους γανωτζήδες Γιαννιώτες να έρθουν να τα γανώσουν. Αυτό γινόταν απαραιτήτως. Οι κουτάλες που ανακάτευαν τα καζάνια ήταν ξύλινες, περίπου 70-80 εκατοστά το ύψος τους γιατί τα καζάνια ήταν βαθιά, των 80-100 οκάδων. Ιδιαιτέρως του πιλαφιού που ήτο απαραίτητο. Ώταν τύχαινε Τετάρτη ή Παρασκευή αντί για πιλάφι γινόταν φασολάδα με ρύζι και τον περιβόητο μπακαλιάρο για συμπλήρωμα, βραστό ή με ντομάτα, τηγανιτό σπανίως, και σαλάτες από ντομάτες της εποχής.

Όταν το πανηγύρι τύχαινε άλλη μέρα, ετοίμαζαν κρέας από κατσίκες αλλά πολύ παχιά ζώα. 'Επρεπε n κατσίκα να περιέχει 1 ,5 οκά τουλάχιστο λίπος.  Πρώτα  ζυγίζετο  το συμφωνούμενο αυτό

λίπος, για να κρατηθεί αυτό το ζώο προς κατανάλωση και n συμφωνία αυτή γινόταν με πλειστηριασμό.

Όποιος χασάπης θα δώσει την πιο συμφέρουσα τιμή για την εκκλησία. Το κρέας γινότανε δύο ειδών. Πιλάφι με ρύζι και κοκκινιστό με ντομάτα. Και τα δύο είδη φαγητών που προσφέρονταν στο πανηγύρι γινόταν με πλειστηριασμό από τους εμπόρους του χωριού. Το φαγητό γινόταν πάντοτε ώρα 12-1μ.μ., το αργότερον έως 2μ.μ. αφού πρώτα τελειώσει n λειτουργία, n περιφορά της εικόνας του Αγίου γύρω από την εκκλησία και κατόπιν να καθίσουν οτα τραπέζια πρώτα οι ιερείς, ψάλτες, δάσκαλοι και οι ξένοι που πάντοτε προτιμούντο.

Στο δεύτερο τραπέζι καθόνταν οι χωριανοί οικογενειακώς. Άργότερα άρχιζαν τα όργανα που είχαν καλέσει οι καφετζήδες που αγόραζαν τον λεγόμενον αέρα μέσα οτον αυλόγυρο εκκλησίας και οχολείου, ανάλογα και αυτός με πλειστηριασμό, όποιος δώσει περισσότερα για την εκκλησία. Άρχιζε ο χορός, τα όργανα, πιοτά με κέφι κ.λ.π. Στην αρχή, πάντοτε προτιμούνταν οι ξένοι, όπως στο φαγητό, έτσι και στο χορό και οι καφετζήδες κανόνιζαν τα ζευγάρια που χόρευαν με την ώρα ώοτε να διασκεδάζουν όλοι οι νέοι, να μην μείνει κανείς αδικημένος από διασκέδαση. Εκεί συνήθως δημιουργούντο παρεξηγήσεις και πολλές φορές άρχιζαν καβγάδες μεταξύ των νέων.

Σε μια τέτοια περίπτωση της εορτής του Αγίου Ιωάννου, οι προεστοί έοτειλαν τον Κωνοταντή Κεφάλα, καθ' ότι ήτο και οτο πανηγύρι αρχιμάγειρας, επέβλεπε σε όλα, ψήσιμο φαγητών, οτην τακτοποίηση των τραπεζιών. Ως συνήθως οι μάγειροι τρώνε τελευταίοι και η συνήθεια αυτή είναι πολύ παλιά και διατηρείτε ακόμη.

Φώναξαν λοιπόν τον Κωνσταντή για να πάει να μεσολαβήσει να τους συμβιβάσει και επειδή δεν είχεν φάει ακόμη λέγει: "δώοτε μου μια μπουκιά πρώτα." Η μπουκιά ήτο μια κουταλιά από την μεγάλη κουτάλα που ανακάτεγαν το καζάνι  πάνω οτην φωτιά για να μην


© Φιλοπρόοδος 'Ομιλος Κουρουνίων Χίου,    Κουρούνια, Χίος  -  Kourounia, Chios